|
امروزه سرطان پستان به عنوان یكی از شایع ترین و كشنده ترین بیماری های زنان به شمار می رود كه با وجود شیوع آن متاسفانه دلایل آن كاملاً روشن نیست. یكی از دلایل كشنده بودن این سرطان تشخیص دیرهنگام آن به دلیل تاخیر بیمار در مراجعه به پزشكان صورت می پذیرد. این در حالی است كه در صورت تشخیص به موقع، این بیماری قابل درمان است. «هورمون درمانی» از دیگر مباحثی است كه بر سر استفاده كردن یا نكردن از هورمون در سنین یائسگی، هنوز هم میان متخصصان بحث و اختلاف نظر وجود داشته تا جایی كه پژوهش های انجام شده هر روز ایده جدیدتری را مطرح ساخته كه نظریات قبلی را زیر سئوال می برد. تكنیك های درمان ناباروری نیز نویدبخش داشتن فرزند به كسانی است كه در گذشته از داشتن آن محروم بوده اند و... به بهانه بررسی بیماری های شایع زنان با دكتر رسول اكبریان متخصص زنان، زایمان و نازایی گفت وگویی انجام داده ایم كه از نظرتان می گذرد.
••••همان طوری كه می دانیم، امروزه سرطان پستان در زنان بسیار شایع شده است، دلیل این شیوع را در چه می دانید؟
متاسفانه سرطان پستان بنا به دلایل نامعلومی روبه افزایش است. این سرطان یكی از شایع ترین علت مرگ ومیر در خانم ها است. البته عوامل متعددی مانند چاقی، عوامل ارثی و ژنتیك، مسائل هورمونی، اشعه ایكس و مواد رادیواكتیو نیز در بروز آن دخیل است.با توجه به اینكه از هر ۱۰ زن یكی به سرطان پستان مبتلا می شود، با احتساب اینكه نیمی از جمعیت دنیا را زنان تشكیل می دهند، متوجه می شویم سالانه چند نفر به این بیماری مبتلا می شوند.
•آیا این سرطان كشنده، قابل پیشگیری و درمان است؟
بلی، اگر در مراحل اول این بیماری زود تشخیص داده شود، قابل درمان است. اما متاسفانه شاهدیم زمانی افراد به پزشك مراجعه می كنند كه سرطان آثار منفی خود را برجای گذاشته است. ضروری به نظر می رسد كه با دادن آموزش به خانم ها از طریق شركت در كلاس های آموزشی مراكز بهداشتی و تعلیم روش «خودامتحانی» تا حد زیادی به تشخیص به موقع این بیماری كمك كرد. به ویژه افرادی كه دارای سابقه ارثی در این زمینه هستند و اقوام نزدیك آنان مانند مادر، خواهر، خاله و عمه به سرطان پستان مبتلا بوده یا هست، بایستی از سنین پایین تر به پزشك متخصص مراجعه كنند تا با انجام «ماموگرافی» در صورت ابتلا به این بیمار در مراحل نخست آن را درمان كنند. آموزش از طریق وسایل ارتباط جمعی نیز در كنار آموزش های بهداشتی مراكز درمانی بسیار تاثیرگذار است. آشنایی با نحوه «خودامتحانی» برای افرادی كه در كلاس های قبل از ازدواج شركت كنند نیز می تواند بسیار مفید واقع شود.
•آیا سرطان پستان در افراد مجرد شایع تر از متاهلان است؟
خیر، اما بسیاری از مجردها با این استدلال كه مشكلی ندارند، به پزشك متخصص كمتر و یا اصلاً مراجعه نمی كنند. این مسئله سبب می شود، در صورت ابتلای فرد به سرطان پستان، به دلیل مراجعه دیرهنگام، شانس درمان وی از دست برود.
•یكی از مباحثی كه امروزه میان متخصصان اختلاف نظر است، مسئله «هورمون درمانی» زنان به ویژه در سنین یائسگی است، آیا اصولاً با این شیوه موافق هستید؟
برخی از افراد بعد از یائسگی دچار حالاتی از قبیل «گرگرفتگی»، بی خوابی و بی قراری ناشی از قطع هورمون ها می شوند.پوكی استخوان نیز از عواملی به شمار می رود كه افراد یائسه را به دلیل قطع هورمون تهدید می كند. یعنی حتی تجویز داروهایی كه از پوكی استخوان جلوگیری می كند، جای ترشح هورمون را در بدن به منظور مبارزه با پوكی استخوان نمی گیرد.از طرف دیگر، گروهی دچار یائسگی زودرس می شوند. برای مثال در سن ۳۵ سالگی بر اثر برداشتن تخمدان ها یا از كار افتادن تخمدان ها بر اثراشعه یا آلرژی، شخص دچار یائسگی زودرس می شود. تجویز این هورمون برای این افراد به منظور جلوگیری از پیری زودرس، پوكی استخوان، بی حركتی، نداشتن انرژی و ریزش مو كه ناشی از قطع هورمون است، بسیار ضروری به شمار می آید.چنین افرادی كه قبل از ۴۰ سالگی دچار یائسگی می شوند، همچنین گروهی كه از عوارض یائسگی در رنجند، می بایست، حتماً زیرنظر پزشك متخصص، «هورمون درمانی» شوند.
•امروزه داروهای گیاهی كه خاصیت هورمونی دارند، بسیار به افراد یائسه توصیه می شود. نظر جنابعالی در این زمینه چیست؟
بلی. داروهای گیاهی كه تركیباتی شبیه «استروژن» دارند كه روی گیرنده های استروئیدی می نشینند. اما نبایستی فراموش كنیم كه این داروها قادر نیستند كاركردی مانند خود استروژن و یا سایر داروهای غیرگیاهی داشته باشند؛ بلكه مصرف این داروها برای عده ای كه در سنین یائسگی قادر به استفاده از هورمون نیستند تا حدودی مفید است.
•بالا بودن آمار سزارین در كشور انتقادهای مختلفی را از سوی كارشناسان و دست اندركاران امور پزشكی و بهداشتی دربرداشته است. مهم ترین دلایل بالا بودن آمار سزارین در ایران را در چه ارزیابی می كنید؟ طی سال های اخیر آمار سزارین در كل دنیا بالا رفته است كه ایران نیز از آن مستثنی نیست. البته بایستی پذیرفت كه این آمار در كشور ما بیش از كشورهای دیگر است كه دلایل متعددی در آن دخیل است. شاید اولین دلیل آن كسب اطلاعات خانم های باردار از افراد غیرمطلع در مورد عوارض زایمان طبیعی است. برای مثال پایین افتادن رحم و مثانه كه بیشتر خانم ها آن را به عنوان پیامدهای منفی زایمان طبیعی قلمداد می كنند. مسئله دیگر كاهش آستانه تحمل خانم های امروزی به درد است. نسل امروز قادر به تحمل دردهای شدید نیست. زایمان نخست به شكل طبیعی، معمولاً بین ۱۴ تا ۱۸ ساعت زمان می برد كه این مدت با دردهای شدید همراه است.از طرف دیگر زنان به محض آغاز دردهای زایمان، از آنجایی كه گزینه دیگری را به نام سزارین در اختیار دارند، بدان متوسل می شوند.
•شاید یكی از دلایل شیوع سزارین در كشور را بتوان تمایل پزشكان نسبت به این امر دانست. به عبارتی، پزشكان به دلیل عوامل متعدد، خود مراجعان را به سوی سزارین سوق می دهند؟
یكی از دلایل این موضوع مشكلات قانونی است كه بر سر راه پزشكان متخصص زنان و زایمان وجود دارد.
برای نمونه دادن دیه در صورت آنكه به هنگام زایمان، صدمه ای به مادر و نوزاد وارد آمده باشد جزء قصور پزشكی تلقی شده و مشكلات حقوقی متعددی را برای پزشك متخصص زنان و زایمان ایجاد خواهد كرد. در صورتی كه نوزاد به هنگام تولد، دچار كمبود اكسیژن شود و یا مشكلات دیگری برای وی و مادر به وجود آید، از طریق شكایت قضایی علیه پزشك در مراجع قانونی قابل پیگیری است كه متاسفانه هیچ قانونی هم طرفدار پزشك نیست.در صورت هرگونه نقص جسمی كودك به هنگام زایمان، پزشك متخصص به دلیل انتخاب نكردن روش سزارین مورد بازخواست قرار می گیرد و در مواردی مشاهده شده است كه پزشك زنان ملزم به پرداخت دیه ۲۴ تا ۲۸ میلیون تومانی شده است.یكی از دلایل شیوع سزارین مربوط به مسائل اقتصادی است. اگر پزشك متخصص بخواهد حدود ۱۸ ساعت بالای سرمریض بایستد، با احتساب فشارهای جسمی و روحی و نیز خستگی ناشی از كار می بایست دستمزد بالایی بگیرد كه این امر در كشور ما هنوز محقق نشده است.
•آیا می توان با تربیت ماماها تا حد زیادی بار زایمان را از دوش پزشكان متخصص برداشت و این مسئولیت را برعهده ماماها گذاشت؟
بلی. در سایر كشورها ماماها برای زایمان طبیعی آموزش های لازم را می بینند. از طرف دیگر پزشك متخصص در بخش دیگری و به كمك سیستم «مانیتورینگ» وضعیت حركت، ضربان قلب و نیز سایر حركات جنین را كنترل می كند.
•با توجه به تمام مسائل مطرح شده، به نظر شما زایمان طبیعی بر سزارین مزیت دارد یا برعكس؟
مسلم است كه انجام همه مسائل از كانال طبیعی آن منطقی تر به نظر می رسد، اما برای كاهش آمار سزارین می بایست چند برنامه را به طور همزمان دنبال كرد. اولین گام، آموزش مادران باردار و سپس آموزش ماماها است. تجهیز اتاق های زایمان بیمارستان ها به سیستم های مانیتورینگ، از اقدامات بعدی است كه می بایست توسط نظام بهداشت صورت پذیرد.
•مهم ترین نقش كاركرد سزارین را چگونه ارزیابی می كنید؟
با بهره گیری از روش سزارین طی سال های اخیر از مرگ ومیر مادران و نوزادان، به میزان قابل ملاحظه ای كاسته شده است. در واقع سزارین نجات دهنده جان بسیاری از افراد به شمار می رود اما با توجه به شرایط قرار گرفتن جنین، جفت، وضعیت مادر و... پزشك متخصص می بایست میان زایمان طبیعی و سزارین گزینه مناسب تر را انتخاب كند.
•تكنولوژی های نوین تا چه حد مشكلات زوج های نابارور را برطرف كرده است؟
به كمك تكنولوژی های نوین، آرزویی كه در گذشته یك زوج برای فرزندآوری داشتند و محقق نمی شد، امروزه به مدد دانش های نوین می توان آن را برآورد ساخت.در حال حاضر بسیاری از خانواده ها كه به طور طبیعی قادر به آوردن فرزند نیستند با یاری سیستم های نازایی پیشرفته از قبیل انجماد تخمك و لقاح آن با اسپرم طی سال های بعد می توانند صاحب فرزند شوند.از طرف دیگر داروها و هورمون های مختلف كه به منظور تخمك گذاری تجویز می شود و همچنین اعمال جراحی روی رحم، زنان را قادر به باروری می سازد. اعمال جراحی روی دستگاه تناسلی مردان به ویژه بیضه و كشت نطفه با هدف لقاح از دیگر تكنیك های نوینی است كه مردان نابارور را قادر می سازد كه صاحب فرزند شوند.انتقال تخمك بارور شده به داخل رحم فرد دیگر نیز گزینه دیگری برای زنانی است كه به دلایل پزشكی قادر به نگه داشتن جنین در داخل رحم خود نیستند كه مشكلات شرعی و حقوقی این روش نیز حل شده است. هر چند هنوز مشكلات عاطفی در زمینه انتخاب مادر واقعی طفل وجود دارد. اما از نظر پزشكی مانعی برای این عمل وجود ندارد.
•یكی از مشكلات زنان امروزی بحث تنش های عاطفی است كه این امر بر مسائل باروری و... آنان تاثیرگذار است. نقش متخصصان زنان را در این زمینه چگونه ارزیابی می كنید؟
همان طوری كه اشاره كردید، تنش های عاطفی زنان به دلیل مسائل اخلاقی، اقتصادی و مشكلات درونی زیاد شده است و ضروری به نظر می رسد كه این امر با كمك روانپزشكان و متخصصان علوم اجتماعی حل شود. یعنی تشخیص این امر كه مشكلات یك خانم كه به متخصص زنان مراجعه كرده است ناشی از مسائل روان تنی او است یا خیر و در صورت تشخیص این موضوع معرفی او به روانپزشك خود گام مهمی است كه می بایست متخصصان زنان به محض تشخیص این امر بیمار را نزد یك روانپزشك بفرستند. به ویژه این موضوع در میان خانم های جوان بیشتر شایع است.آموزش اطلاعات جنسی نیز از دیگر سو سبب كاهش بیماری های مقاربتی و حاملگی های ناخواسته می شود زیرا امروزه حاملگی های ناخواسته یكی از علل عمده مرگ و میر خانم های جوان به شمار می رود.
•لطفاً كمی هم در مورد مهمترین مباحث ششمین كنگره بین المللی زنان و زایمان توضیح دهید.این كنگره بیشتر حول سرطان های دستگاه تناسلی مانند رحم، تخمدان و پستان، تكنیك های نوین نازایی در جراحی های زنان و زایمان برپا شد. جراحی با لاپاراسكوپ كه سبب كاهش مشكلات ناشی از جراحی مانند كوتاه شدن طول مدت بستری می شود و نیز برداشتن رحم، تخمدان یا توده های شكمی به كمك این تكنیك از موارد دیگری است كه متخصصان جدیدترین یافته های خود را پیرامون آن ارائه دادند. در این روش به كمك چند سوراخ- به جای شكافتن- می توان سرطان های دستگاه تناسلی را به راحتی درمان كرد. هیستروسكوپی كه دستگاهی به منظور دیدن داخل رحم است برای ریشه یابی خونریزی با علل نامشخص و در افرادی كه در سنین یائسگی خونریزی شدید داشته و مشكوك به سرطان هستند و یا در خانم های جوان كه دچار نازایی و چسبندگی رحم هستند كاربرد دارد. در كنگره مذكور روی جدیدترین تكنیك های این روش نیز بحث و هم اندیشی شد. | 
