هميشه از مواد مخدر به طرزي باور نكردني ميترسم، اميدوارم همه اينطور باشند. نميخواهم كه وقتي اين مطلب را ميخونيد فكر كنيد كه خودش چون درگير نيست با خيال راحت نشسته و اين حرفها را ميزنه.
منم كسي را دارم كه هر روز اوضاعي بدتر پيدا ميكنند و زندگي خودش را بيشتر به سمت اين مرگ زشت هل ميده.
«در آينه كه نگاه ميكنم نميدانم بخندم يا گريه كنم. انگار يك آدم ديگر شدهام. بيشتر دقت ميكنم تا خودم را پيدا كنم اما طاقت نميآورم و چشمانم را ميبندم. هنوز هم باورم نميشود من همان دختري بودم كه صداي خندهام خانه را پر ميكرد، اگر يك روز در خانه نبودم مادرم غصهاش ميگرفت.»
اما حالا وجود «الناز» براي خانواده شده مصيبت. نه ميتواند از خانه بيرون برود و نه اينكه دوست و آشنايي زنگ خانه را براي احوالپرسياش ميفشارد. «الناز» بعد از ازدواج ناموفقاش دچار ناراحتي عصبي و افسردگي شديد شد، ديگر از خندههاي او در خانه خبري نبود. كمكم ديدن در و ديوار خانه برايش خستهكننده شد، بعد هم دوستان ناباب و پارتيهاي شبانه شدند تنها سرگرمياش.
«يك روز به اتفاق دوستانم به يك پارتي رفتم. ديدم چند نفر مشغول مصرف چيزي هستند كه هيچ بويي نداشت، وسوسه شدم و من هم شدم مثل آنها. دچار نوعي خودبزرگبيني شده بودم. احساس ميكردم شخصيتم كامل شده و تمام غم و غصهها از يادم رفت. اما تمام اينها فقط براي چند ساعت بود. بعد همه چيز تمام شد ولي فرداي آن روز كه همه چيز به حالت عادي برگشت احساس نياز كردم براي همين به سراغ دوستم رفتم....»
«الناز» دختر 21سالهاي كه حالا معصوميتش در چهره شكستهاش گم شده با اشتباه بزرگي كه با تشويق دوستانش مرتكب شد نزديك به يكسال است كه لقب يك دختر «كراكي» را به دوش ميكشد. او فكر ميكرد «كراك» چيزي در حد قرصهاي اكستازي است، براي همين از مصرف آن وحشت نداشت ولي حالا آن را چيزي بسيار بدتر از هروئين ميداند «روزهاي اول مصرف چند كيلويي چاق شدم و رنگ پوستم به شدت تغيير كرد و سفيد شد. بعد از 5 و 6 ماه سردردهاي عجيبي به سراغم آمد. بعضي روزها تا 24 ساعت نميتوانستم چيزي بخورم حتي يك قطره آب.»
اين مصيبت گريبان بسياري از جوانان را گرفته، مصيبتي كه براي «الناز» روزهاي اول طعم شيريني داشت و آرام بخش بود. آنقدر شيرين كه حتي در برابرش كوچكترين مقاومتي نكرد و تا امروز كه اگر هر چند ساعت يكبار مصرف نكند كنترل خود را از دست ميدهد، ادامه دارد.
ميگويد: «تازگيها شنيدهام فردي كه كراك مصرف كند در يك ماه اول 30 كيلو از وزن بدنش كم ميشود و در يك سال مصرف كبد و طحالش را از دست ميدهد. اما نميدانم اين حرفها چقدر صحت دارد.
چندبار تصميم گرفتم ترك كنم. شبها به خودم قول ميدادم كه از صبح فردا اين لعنتي را كنار ميگذارم ولي صبح كه ميشد خودم را ميزدم به نفهمي از وجدان خودم فرار ميكردم. خانوادهام چندبار خواستند مرا ترك دهند اما واقعاً نميتوانم، ميترسم، از دردي كه براي ترك كردن بايد تحمل كنم وحشت دارم.»
الناز كساني را ميشناسد كه حتي بسيار كم سن و سال تر از خودش هستند و به كراك معتادند. اغلب نوجواناني كه به مصرف كراك روي ميآورند آن را به اسم ماده روانگردان ميشناسند ولي پس از چند بار مصرف به آن معتاد ميشوند. بسياري از آنها به دليل ترس از مصرف هرويين به كراك روي ميآورند غافل از اينكه قسمت بيشتر ماده تشكيلدهنده كراك را هرويين تشكيل ميدهد.
اعتياد به كراك بسيار شديدتر و فوريتر از اعتياد به هرويين و ترك آن بسيار مشكلتر است.
متاسفانه مصرف قرصهاي اكستازي و تاثير مخرب آن بر روي سيستم عصبي افراد باعث شد تا رسانههاي بينالمللي دائماً مضرات آن را بازگو كنند در حالي كه خطر مصرف كراك همچنان پنهان مانده است و رسانهها كمتر به آن ميپردازند.
يك كارشناس مواد مخدر ميگويد: «قيمت كراك از لحاظ گرمي بالا است بنابراين هر كسي قدرت خريد كراك را ندارد. در ماههاي اخير كه معتادي براي ترك به كلينيك مراجعه ميكند، ميگويد كراك مصرف كردم وقتي مريض چند روز براي كنترل علائم بستري ميشود. علائم او درست مثل فردي است كه هروئين مصرف ميكند. به مريض ميگوييم هروئين مصرف كردي با اين فكر كه كلاس هروئين با كراك قابل مقايسه نيست تاكيد ميكند كه كراك مصرف كرده نه هروئين. دو روز به او متادون ميدهيم ميبينيم جواب ميدهد. پس او تمام اين مدت هروئين مصرف ميكرده است نه كراك. متاسفانه قاچاقچيان مواد مخدر هروئين با درصد خلوص بالا را به جاي كراك ميفروشند. قاچاقچيان تركيبهاي شيميايي را با مواد مخدر آغشته ميكنند و ما با فردي با علائم توهمزا مواجه ميشويم. علائم مصرف اين مواد 10 روز بعد از مصرف مشخص ميشود كه نميدانيم از چيست».
اخيرا نوع ديگري از كراك از پاكستان وارد شده كه شوك مرگزا ميدهد و در يكماه گذشته صد نفر فقط به خاطر حساسيت به اين نوع كراك خاص و شوك مرگزاي آن جان خود را از دست دادهاند.
ممنوعيت شستشوي افراد كراكي
با اينكه بسياري از نوجوانان، جوانان و خانوادهها از اثرات مصرف كراك بيخبرند، مدير دفتر پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي و مواجهه با بلاياي طبيعي وزارت آموزش و پروش از ماجراهاي غمانگيز مرتبط با رواج ناهنجاريهاي ناشي از مصرف مواد نوظهور روانگردان در بين دانشآموزان خبر ميدهد.
محسن فريدي ميگويد: «چندي پيش يك جراح ارتوپد هنگام ترميم گونههاي جواني، متوجه شد استخوانهاي صورت آن فرد در هنگام ترميم مدام ترك ميخورد. اين جوان "كريستال" مصرف ميكرد و اين ماده خطرناك وارد استخوانهاي فرد شده و منجر به پوكي آن شده بود.»
اين مقام مسئول همچنين با يادآوري ممنوعيت شستشوي اجساد جوانان «كراكي» پس از مرگ و دفن آنها در كيسههاي پلاستيكي از خانوادهها ميخواهد تا فرزندان خود را نسبت به خطرات مصرف اين مواد آگاه سازند.
متأسفانه شيوع مواد روانگردان و مخدر شيميايي در بين جوانان و به خصوص نوجوانان به موضوعي بسيار خطرناك تبديل شده تا جايي كه هم اكنون 14 درصد مدارس كل كشور در معرض آلودگي به موادمخدر، سيگار و الكل قرار دارند و آخرين تحقيقات حاكي از تجربه حداقل يكبار مصرف سيگار 3/5 درصد، حداقل يكبار مصرف مواد مخدر 5/0 درصد و تجربه حادقل يكبار مصرف الكل، 1/2 درصد دانشآموزان كشور است.
در شرايطي كه همه مسئولان از گرايش دانشآموزان به سيگار و مواد مخدر اظهار نگراني كرده و مرتبا اعلام ميكنند كه 8/17 درصد دانشآموزان در معرض مصرف سيگار، 6/4 درصد تا حدود زيادي در معرض مصرف سيگار، 3/13 درصد در معرض خطر مصرف مواد مخدر و 8/15 درصد در معرض مصرف الكل هستند، متاسفانه طرحهاي پيشگيرانهاي چون ستاد «پاد» كه به منظور پيشگيري جدي و عملي از افتادن دانشآموزان در دام سيگار و اعتياد، زير نظر آموزش و پرورش تشكيل شده بود، همچون برخي طرحهاي ديگر به علت درگيري با مشكلات اعتباري و مالي براي تحقق براي خود، باز ناكام ماند.
مدير دفتر پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي و مواجهه با بلاياي طبيعي وزارت آموزش و پرورش، با اشاره به اينكه يكي از مهمترين وظايف تشكيل ستاد پيشگيري از استعمال دخانيات (پاد) در محيطهاي آموزشي، جلوگيري از مصرف هرگونه ماده دخاني يا مخدر بوده است ميگويد: «متأسفانه عليرغم دستور رئيس جمهور، تاكنون هيچ اعتباري از سوي سازمان مديريت و برنامهريزي كشور به اين ستاد اختصاص نيافته است.»
اين در حاليست كه از كل بودجه حدود 200 ميليارد توماني برنامههاي پيشگيري از سيگار و مواد دخاني كه مجلس شوراي اسلامي مصوب كرده بود، 60 درصد آن به وزارت بهداشت و 40 درصد به تربيتبدني اختصاص يافت و سهمي براي آموزش و پروش با جامعه 15 ميليوني دانشآموزان و يك ميليوني فرهنگيان در نظر گرفته نشد.
هم اكنون فضاي زندگي و محله 5/7 درصد دانشآموزان كاملا ناسالم و فضاي زندگي 5/43 درصد دانشآموزان در حد متوسط است. ضمن اينكه شاهديم قبل از تغيير الگوي مصرف به سمت موادمخدر شيميايي، 95 درصد پسران و 5 درصد دختران آلوده به مواد مخدر سنتي بودند و هم اكنون 30 درصد دختران و 70 درصد پسران مواد مخدري شيميايي كه «كراك» جديدترين آنهاست، مصرف ميكنند.
بنا به نظر كارشناسان موادمخدر، در هر جامعهاي پس از شيوع مواد اعتيادآور و مشاهده عوارض سوء آن، ميل به مصرف آن در افراد كم ميشود و در شرايط كنوني نيز هروئين به عنوان ماده مخدر خطرناك و خانمانسوز در جامعه جا افتاده است. بنابراين قاچاقچيان با تغيير رنگ، ظاهر و نام اين ماده مخدر سعي در ايجاد بازار فروش كردهاند. تا جايي كه با آزمايش بر روي حدود 30 نمونه از كراكهاي مصرفي با قيمت هر گرم 10 تا 20 هزار تومان مشخص شد اين مواد كراك واقعي نبوده، بلكه هروئين است. در حاليكه كراك واقعي نوعي از كوكائين است و قيمتي چندين برابر اين رقم را دارد.
كراك چيست؟
معناي اصلي كراك غذاي خدايان است و در سالهاي دور براي رفع دل درد و سر درد از برگ كوكا تهيه شده و مورد استفاده قرار ميگرفته است. گياه كوكا خودبخود و به صورت وحشي در ارتفاعات دامنههاي كوهها در هواي معتدل و مرطوب ميرويد. كشورهاي بوليوي، كلمبيا، آمريكا، هندوستان، جزيره سيلان و مالزي مراكز رشد و نمو كوكا است.
دكتر هومن شريفي، اعتيادشناس درباره تاريخچه اين ماده ميگويد: «در ابتدا كشيشها كراك را ميسوزاندند چون اعتقاد داشتند اين كار باعث ميشود كه خدايان به وجد بيايند. همچنين كريستف كلمپ در چهارمين سفر خود مصرف اين گياه را توسط سرخپوستان آمريكايي ذكر كرده است.»
وي درباره مصرف اين مواد در كشور ميگويد: «كراكي كه هم اكنون در ايران مورد استفاده قرار ميگيرد، واقعي نيست و در حقيقت نوعي هروئين غليظ شده است. قيمت آن هم يك دهم قيمت واقعياش است. چهار تا شش ثانيه پس از مصرف اثراتش شروع ميشود. مصرف اين ماده از كمترين مقدار توسط فرد در طول يك ماه به ده برابر افزايش پيدا ميكند تا جايي كه فردي كه روزي يكبار مصرف ميكرده مجبور است هرچند ساعت يكبار اين كار را تكرار كند.»
اين كارشناس كلينيك ترك سيگار در ادامه ميگويد: «كراك برخلاف ديگر مواد مخدر بدون بو و مصرف آن بسيار ساده است. حتي اگر اين ماده را در حضور اعضاي خانواده مصرف شود هيچ كس متوجه نخواهد شد.»
اين اعتياد شناس درباره آثار كوتاهمدت مصرف كراك در فرد ميگويد: «از بين رفتن درد و خروج استرس و اضطراب از بدن فرد، احساس سرخوشي كاذب و ايجاد تحرك در فرد، بروز رفتارهاي خطرناك و حرفهاي بيربط است كه تمام اينها تنها 5 تا 7 دقيقه طول ميكشد. تكرار مصرف اين ماده طي چند روز همراه با استفراغ، گيجي، بيتفاوتي احساسي و مرگ ناگهاني در اثر ايست تنفسي است.»
دكتر شريفي مهمترين اثر بلند مدت مصرف كراك در فرد معتاد را از بين رفتن اثرات ماده در بين در عرض سه تا پنج ساعت اعلام ميكند و ميگويد: «بنابراين فرد بايد هر چهار ساعت يكبار و حتي كمتر مصرف را تكرار كند تا دچار مشكل نشود. همچنين از بين رفتن اشتها، كاهش وزن، يبوست، عفونتهايي همچون ايدز و هپاتيت، شكنندگي پوست، پيري زودرس، افزايش فشار خون همراه با آزادسازي هيستامين كه خارش در فرد ايجاد ميكند، از آثار مصرف اين ماده در درازمدت است.»
وي درباره ترك مصرف اين ماده ميگويد: «روش ترك كراك براي اولين بار در سال 1800 در تايلند با كاهش مصرف به ترك تدريجي آغاز شد. سال 1964 با كشف متادون، روشهاي جايگزين با متادون شروع شد و امروزه براي مرحله سمزدايي پروتكلهاي درماني متفاوتي وجود دارد. سه درمان اصلي دارويي، به منظور سمزدايي و رفع علائم ترك، درمان رفتاري و شناختي و درمانهاي اجتماعي و خانوادگي مورد استفاده قرار ميگيرد.»
کشف داروي ايدز توسط محققان ايراني
اگرچه درباره آمار شيوع ايدز در ايران، اختلاف نظرهاي فراواني وجود دارد، اما اين دليل نميشود كه محققان ايراني نسبت به پژوهش در حوزه ي اين بيماري بيتوجه باشند.
شنبه 14 بهمن 1385 هجري شمسي، در سومين روز از دهه مبارك فجر، تالار امام بيمارستان امام خميني دانشگاه علوم پزشکي تهران شاهد مراسم تجليل از محققاني بود كه نام ايران را به فهرست كشورهاي پيشرو در مطالعات مرتبط با درمان ايدز، اضافه كردند.
آيمود (IMOD)، نامي است كه براي داروي ايراني ضد ايدز انتخاب شده است که براي اولين بار در جهان کشف شده است و کاملا ايراني است.
در اين مراسم، كه با حضور دكتر كامران باقري لنكراني، وزير بهداشت و همتايان سابقش و جمعي ديگر از مسئولان نظام سلامت كشور برگزار شد، وزير بهداشت، سخنان خود را با اين جملات آغاز كرد: «ما اينجا ميخواهيم در مورد بيماري حرف بزنيم که کابوس قرن ناميده ميشود و تا کنون 25 ميليون نفر را به کام مرگ فرستاده است و هم اکنون حدود 40 ميليون نفر در جهان به آن مبتلا هستند.»
دکتر لنکراني با اشاره به اينكه اين دارو حاصل تلاش 6 ساله ي يک تيم پزشکي از متخصصان علوم پايه و باليني و همکاري 15 مرکز در داخل کشور است، گفت: « در تحقيقات مربوطه معلوم شد، پس از يك دوره درماني 90 روزه، حتي 2 سال پس از قطع دارو، اثرات تقويت سيستم ايمني توسط دارو باقي ميماند و اين در حالي است كه آيمود دارويي است كه اساس گياهي داشته و بر خلاف تمام داروهاي قبلي عوارض مهمي ندارد.»
برنامه ي مبارزه با ايدز در ايران
لنکراني با اشاره به اينکه ايران تنها کشور منطقه است که داروهاي ايدز را رايگان در اختيار بيماران قرار ميدهد، گفت: «مطالعات زيادي در دنيا در زمينه داروهاي موثر بر بيماري ايدز انجام شده كه نتايج دلگرم کنندهاي نداشته است، اما داروي جديد توليد شده در کشور با تقويت سيستم ايمني و افزايش تعداد سلول هاي CD4 (سلول هاي دفاعي) بدن بيمار را در مقابل عوارض عفونت تقويت کرده و باعث عمر طولاني تري براي بيمار ميشود.»
وزير بهداشت گفت: «با وجود اينکه اين داروي جديد در حال ثبت در اروپاست، برخي از کشورها خواستار استفاده از اين دارو شدهاند؛ چرا که اين دارو ميتواند بهعنوان داروي همراه، در کنار داروهاي ضد ويروس ايدز، تحول مهمي در درمان بيماري ايدز به ويژه در مرحله ي علامت دار شدن بيماري ايجاد کند و سال هاي عمر طولانيتر و با کيفيت بالاتري را براي بيماران ايجاد كند.»
داروي ايراني ايدز يا همان " آيمود" مي تواند تعداد سلولهاي دفاعي بدن فرد مبتلا به ايدز را که موسوم به سلولهاي CD4 هستند و کمبود آنها در اين بيماران، باعث ايجاد عوارض ايدز و مرگ و مير بيماران ميشود، افزايش دهد، يعني سيستم ايمني بدن را تقويت مي کند. در نتيجه قادر است بيمار را از مرحلهاي که به دليل نقص ايمني به شدت بي دفاع است، بيرون آورده و از عوارض بيماري و مرگ و مير بيماران مبتلا به ايدز پيشگيري کند.
برتري بزرگ داروي آيمود
در ادامه اين مراسم، دکتر رسول ديناروند، معاون غذا و داروي وزارت بهداشت، پشت تريبون قرار گرفت و به قول خودش «مواردي را که ضروري ميدانست» متذکر شد.
دکتر ديناروند گفت: «استراتژي درمان بيماري ايدز در حال حاضر در دنيا روي استفاده از داروهاي ضد ويروس متمرکز است و در سالهاي اخير چندين گروه از اين داروها در دنيا عرضه شده که معمولا اين داروها با قيمت بسيار زيادي وارد بازار دارويي ميشوند. اين در حالي است كه اکثر بيماران مبتلا به ايدز در کشورهاي جهان سوميزندگي ميکنند که معمولا فقير هستند.»
دکتر ديناروند در ادامه به درمانهاي ضد ويروسي و واکسن ايدز، به عنوان استراتژيهاي کنترل بيماري ايدز در جهان اشاره کرد و گفت: «علي رغم تلاشهاي زياد، هنوز در مورد اين استراتژيها، موفقيت زيادي به دست نيامده است.»
معاون غذا و داروي وزارت بهداشت به داروهاي تقويت کننده سيستم ايمني در بيماران مبتلا به ايدز به عنوان استراتژي سوم اشاره کرد و ادامه داد: « امروزه به دليل سختي مبارزه ي مستقيم با ويروس، توجه شرکتهاي داروسازي به سمت داروهايي معطوف شده که بتوانند با تقويت سيستم ايمني بدن، بيماري را کنترل کنند. هم اکنون چندين داروي تقويت کننده ي سيستم ايمني بدن انسان، توسط شرکتهاي بزرگ چند مليتي داروسازي جهان تحت بررسي و تحقيق هستند و اولين دارويي که در اين گروه از داروها مطرح شد، ولي متاسفانه به دليل عوارض جانبي زياد و شديد کنار گذاشته شد، "اينترلوکين 2" بود.»
وي با بيان اينكه نکته جالب در مورد داروي ايراني ضد ايدز، استفاده از همين استراتژي جديد درمان ايدز در جهان است، گفت: «اگر دارويي وجود داشته باشد که سلولهاي دفاعي بدن فرد مبتلا به ايدز را که موسوم به سلولهاي CD4 هستند و کمبود آنها در اين بيماران، باعث ايجاد عوارض ايدز و مرگ و مير بيماران ميشود، افزايش دهد، ميتواند بيمار را از مرحلهاي که به دليل نقص ايمني به شدت بي دفاع است، بيرون آورده و از عوارض بيماري و مرگ و مير بيماران مبتلا به ايدز پيشگيري کند که اين داروي جديد يا همان " آيمود" اين قابليت را دارد.»
داروي آيمود حاصل تلاش 6 ساله ي يک تيم پزشکي از متخصصان علوم پايه و باليني و همکاري 15 مرکز در داخل کشورمان است که در تحقيقات مربوطه معلوم شد، پس از يك دوره درماني 90 روزه، حتي 2 سال پس از قطع دارو، اثرات تقويت سيستم ايمني توسط دارو باقي ميماند و اين در حالي است كه آيمود دارويي است كه اساس گياهي داشته و بر خلاف تمام داروهاي قبلي عوارض مهمي ندارد.
چگونه آيمود باعث افزايش تعداد سلولهاي CD4 ميشود؟
آنچه در مورد اين دارو حائز اهميت است و همه مسئولان امر روي آن تاکيد داشتند، توانمندي داروي آيمود در افزايش تعداد سلولهاي CD4 است.
اما اينکه چگونه آيمود باعث افزايش تعداد اين سلولها ميشود، سئوالي است که در حاشيه ي مراسم، دکتر ديناروند در مورد آن توضيح داد:
«مطالعاتي در حال انجام است که علت اين موضوع مشخص شود، ولي هنوز مکانيسم اين اثر به طور کامل مشخص نشده است. پروژه ي مشترکي بين محققان ايراني و سوئدي در حال انجام است و در طول 3-2 هفته ي اخير به سرنخهايي رسيدهاند که اگر تاييد شود، يک اتفاق بسيار ارزشمند خواهد بود. چون اگر مکانيسم اثر يک دارو مشخص نشود، معمولا دفاع از آن دارو سخت ميشود.»
اساس گياهي داروي آيمود
يکي ديگر از نکات مهم در مورد داروي ايراني ايدز يا همان آيمود، اساس گياهي آن است. دکتر ديناروند در اين باره گفت: «اين دارو از سه گياه و دو ماده ي شيميايي که اثر آنها در تقويت سيستم ايمني بدن به اثبات رسيده، ساخته شده است. هم چنين گياهان به کار رفته در اين دارو پيش از اين هم در طب سنتي ايران و جهان کاربرد داشته، اما تاثير جديد آنها در اين دارو براي نخستين بار شناخته شده است.»
داروي ايراني ضد ايدز يا همان آيمود، اساس گياهي دارد. اين دارو از سه گياه و دو ماده ي شيميايي که اثر آنها در تقويت سيستم ايمني بدن به اثبات رسيده، ساخته شده است.
توليد اين دارو در ايران بر عهده کدام نهاد بوده و در کجا توليد شده است؟
دکتر ديناروند در اين باره گفت: «اين دارو با حمايت دفتر همکاريهاي فناوري رياست جمهوري و توسط شرکت پارس روس که محققان بسياري در آن مشغول پژوهش هستند، عرضه شده و در 6-5 سال گذشته کارآزماييهاي باليني مختلف چند مرکز دانشگاهي و بيمارستاني بر روي اين دارو صورت گرفته است. همچنين پرونده اين دارو مدت 3 سال است که در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي تحت بررسي بوده و 2 ماه پيش به تاييد کميسيون قانوني ساخت داروها در وزارت بهداشت رسيده است.»
هنوز امكان توليد انبوه را نداريم
دکتر ديناروند در پاسخ به اين سئوال كه ما چقدر با توليد انبوه اين دارو فاصله داريم، با اشاره به اين که شرکت پارس روس يک شرکت تحقيقاتي بوده و فاقد امکانات لازم براي توليد انبوه اين دارو است، گفت: «اين شرکت در حال حاضر از امکانات مراکز ديگر مانند انستيتو پاستور ايران استفاده ميکند و درباره توليد انبوه آن هم در نهايت خود شرکت پارس روس بايد تصميم گيري کند.»
منبع : همشهري
* مطالب مرتبط در اين سايت :
پيشگيري از ايدز با تغذيه صحيح و ...
تغذيه در مبتلايان به ايدز ( قسمت اول ) و ( قسمت دوم )
افزايش اشتها در مبتلايان به ايدز
ايدز بلاي قرن بيستم ( قسمت اول ) ، ( قسمت دوم ) ، ( قسمت سوم )
همه چيز درباره ايدز: علائم، مراحل؛ راه هاي پيشگيري و ...
براي اولين بار انساني بر ويروس اچ. آي. وي. فائق آمد!
برخي پرسش ها و پاسخ ها درباره ايدز
سوء مصرف مواد به عنوان یکی از مشکلات بهداشتی ، درمانی و اجتماعی قرن حاضر شناخته شده است . اعتیاد نه تنها به آسیب های شدید و عمیق جسمی و روانی در فرد معتاد می شود بلکه آسیب های اجتماعی مانند افزایش طلاق ، بزهکاری و بیکاری را نیز بدنبال دارد .
مصرف مواد مخدر به خصوص تریاک در ایران ، سابق ای چهارصد ساله دارد . همجواری کشور ما با دو کشور صلی تولید کننده مواد مخدر یعنی افغانستان و پاکستان موجب شده تا خاک ایران بهترین راه عبور این مواد به کشورهای اروپایی باشد و در این نقل و انتقالات ، مقداری از این مواد نیز در ایران توزیع شود .
طبق آمارهای منتشر شده از سوی ستاد مبارزه با مواد مخدر ، تعداد تقریبی معتادان کشور حدود یک میلیون و دویست هزار نفر است که علاوه بر آن 800000 نفر نیز به صورت تفننی از مواد استفاده می کنند . در صورتی که هر معتاد ، بطور متوسط عضوی از یک خانواده ایرانی 5 نفره باشد حداقل 10 میلیون نفر از مردم کشور ما بنوعی با مشکل اعتیاد و پیامدهای روانی و اجتماعی آن درگیرند .
در سالهای اخیر، استفاده از سرنگ مشترک توسط معتادان تزریقی و در نتیجه افزایش بیماری ایدز و دیگر مشکلات اجتماعی ناشی از اعتیاد ، موجب گردید تا ضرورت توجه به برنامه های پیشگیری از اعتیاد بیش از پیش احساس شد و در شرایط جدید که معتادان در حال ترک ، بیمار محسوب می شوند نسبت به اجرای طرح ادغام پیشگیری و درمان سوء مصرف مواد در شبکه اقدام گردد .
بهورزان عزیز ، امید است با مطالعه دقیق این جزوه آموزشی و دنبال کردن توصیه های مربیان خود ، ما را در دستیابی به هدف کلی برنامه که همانا کاهش میزان سوء مصرف و وابستگی به مواد در جامعه است یاری دهید
تعریف واژه ها
"مواد" ، شامل همه ترکیباتی است که مصرف آنها موجب تغییر در رفتار ( مانند سرخوشی و عصبانیت ) ، اختلال در خلق و خوی ( افسردگی ) و اختلال در قضاوت و شعور فرد ( فراموشی و بی توجهی) می شود .
" سوء مصرف مواد " ، به مواردی گفته می شود که فرد بدون نیاز و مجوز پزشکی 0 نابجا) اقدام به مصرف مواد می کند ولی شدت مصرف به حدی نیست که وابسته و معتاد تلقی شود . این افراد با وجود دردسرها ومشکلاتی که برای خود و یا خانواده به وجود می آورند همچنان به سوء مصرف مواد ادامه می دهند مثل مصرف تفریحی یا غیر منظم تریاک و حشیش . در این مجموعه مصرف مواد مساوی با سوء مصرف آن بکار رفته است چون مصرف قانونی و پزشکی مواد مورد نظر نمی شود .
" اعتیاد " ، وابستگی به مصرف هر ماده مخدر و ناتوانی در ترک آن گفته می شود .
" وابستگی " ، میل شدید به مصرف یک ماده و تمایل به ادامه مصرف آن است ، تا جایی که در بسیاری از موارد وابستگی به مصرف مواد برای فرد، مهمترین مسئله زندگیش می شود . به طور معمول ، در صورت وابستگی ، اولاً فرد مجبور می شود مقدار ماده مصرفی خود را به تدریج افزایش دهد ، ثانیاً در صورت عدم مصرف و یا کاهش مقدار ماده مصرفی ، فرد دچار علائم ناخوشایندی می شود که به آن " علائم ترک " گویند .
"علائم ترک " ، تریاک و هرویین را در جامعه با عنوان " حالت خماری " می شناسند . علائم خماری این مواد معمولاً 6 تا 8 ساعت پس از آخرین نوبت مصرف ظاهر شده و تا حدود 10 روز باقی می ماند . دردهای استخوانی و عضلانی ، دل پیچه و اسهال ، آبریزش از چشم و بینی ، بی خوابی ، بی قراری ، عصبانیت ، خمیازه های فراوان و حتی تب از شایعترین علائم آن هستند .
" مسمومیت " ، به مصرف بیش از حد قابل تحمل مواد گفته می شود که موجب علائم شدید روانی ، مختل شدن هوشیاری و گاه بیهوشی و مرگ می گردد .
" عود " ، یعنی بازگشت مجدد به مصرف مواد مخدر ، این که فرد پس از درمان ( ترک مواد ) ، دوباره شروع به مصرف مواد قبلی و یا مصرف مواد جدید نماید .
" پیشگیری از اعتیاد " ، بکارگیری اقداماتی که مانع از مبتلا شدن افراد به مصرف مواد مخدر می شود .
" کاهش آسیب " ، هر اقدامی است که موجب تغییر و یا اصلاح رفتار فرد معتاد می شود و خطرو ضرر فردی ، خانوادگی و اجتماعی را کمتر می کند مانند تبدیل تزریق مواد به مصرف خوراکی آن ها که موجب کاهش آسیب اجتماعی و مبتلا نشدن به ایدز می گردد.
مواد مخدر و عوامل آن
مصرف مواد مخدر و اعتیاد به آن خطرناكترین پدیده جامعه امروزی بحساب می آید كه جز تباهی، نابودی، بـیـماری، پشیمانی و مرگ چیزی بدنبال نخواهد داشت. نـتـیـجـه و عاقبت افرادی كه به مصرف مواد مخدر مبادرت می ورزنـد بـاید درس عبـرتـی برای افراد دیگر بخصوص جوانان باشـد تا بخاطر شادی ها، خوشـی هـا و اثـرات كـاذب زود گذر و تحت تاثیر دوستان ناباب هرگز حتی فكر مصرف آنها را نیزبـه خـود راه نـدهنـد.
تمامی داروهای مخدر و روانگردان، مغز و نواحی مخـتـلف بـدن را تـحت تـاثـیـر خـود قـرار میدهند و تعادل شیمیایی بدن را بر هم میزنند. احساساتی كه در پی این گونه مواد در بدن ایجاد میگردند به عوامل زیر بستگی دارد:
سن: مواد مخدر در جوانان تاثیر سوء بیشتری دارد بـخاطر آنكه مغزشان در حال رشد و تكامل است.
زمان استعمال
خلوص مواد
میزان مصرف
چگونگی مصرف (تزریق، خوراكی، دود كردن، استنشاق )
خلق و خو، سطح سلامتی و شرایط محیطی فرد.
مواد روانگردان
مواد روانگردان به ۴ گروه تقسیم بندی میگرند:
۱- STIMULANT (محركها): افزایش انرژی، هوشیاری ذهنی و فـعالـیـت جـسـمــانی، كاهش خستگی، سركوب گرسنگی، افزایش ضربان قبل و فشار خون. مثال: كـوكـائــین و كافئین .
۲- DEPRESSAN (سركوبگرها): كاهـش انــرژی، هـوشیـاری ذهـنـی، ضـربـان قـلـب، فعالیت جسمانی و سرعت تنفس، كاهش سرعت عكس العمل،خواب آور و القاء حالت رویا. مثال: الكل ، مرفین و هروئین.
۳- HALLUCINOGENS (توهم زاها): تغـیـیـر و اخـتـلال در خـلق و خـو، ادراك و حــواس بینایی، شنوایی و احساسات، القاء حالت رویا. مثال: ماری جوآنا و ال اس دی.
۴- NARCOTICS (مخدرها): القاء بی حسی، كرختی،رخوت و خواب شدید.
انواع گیاهان روانگردان
۱- OPIUM POPPY (خشخاش)
داروهای استخراجی: هروئین، مورفین، كـدئـیـــن، تریاك. مسكن و ضد درد میباشند.
۲- CANNABIS SATIVA ( شاهدانه)
داروهای استخراجی: TETRAHYDROCANNABINOL كه مـــاده ای مسـكن، شـل كنـنـده عـضلات، خـواب آور و آنـتـی بیـوتـیك است.
ماری جوآنا و حشیش ازآن گرفته می شـود. حشیش از صمغ گیاه و ماری جوآنا از ساقه و برگ آن.
كانابیس (حشیش یا ماری جوانا) از ۵۰۰۰ سال پیش هم برای مقاصد تفریحی و هم برای مقاصد طبی مورد استفاده بود. این ماده كه منشأ آن را چین یا آشور دانسته اند، قرن ها برای بیماری هایی مانند روماتیسم، جراحات و بیماری های مربوط به مواد زاید بدن به كار می رفته است. در كشورهای غربی پس از دوره ای از رواج مصرف آن در دهه های ۶۰ و اوایل ۷۰ كه آن را به یكی از نمودهای اعتراض اجتماعی جوانان بدل كرد، طی دو دهه گذشته مصرف آن به شدت افزایش یافته است، به طوری كه در بعضی از كشورها مصرف آن حتی از سیگار هم بیشتر شده است. در عین حال اختلاف نظرهای عمده ای حتی بین پژوهشگران در مورد میزان اثرات مضر آن و اثرات مفید آن در درمان بعضی از بیماری ها و نحوه مواجهه با مصرف آن در سطح جامعه بروز كرده است.
فرآورده های كانابیس
كانابیس از گونه مؤنث گیاه شاهدانه «كانابیس ساتیوا» به دست می آید. ماده اصلی روانگردان آن امگا _ ۹ _ تتراهیدروكانابینول (THC) است. محتوای THC در سرشاخه های گلدار گیاه در بالاترین حد است و به ترتیب در برگ ها، برگ های تحتانی، ساقه و دانه های گیاه كاهش می یابد.
فرآورد ه هایی كه از این گیاه به دست می آید، شامل ماری جوانا (با محتوای THC ۰/۵ تا ۵ درصد) كه از سرشاخه های گلدار و برگ های خشك شده گیاه به دست می آید، حشیش (با محتوای THC ۲ تا ۲۰ درصد) كه از رزین خشك شده و گل های فشرده شده گیاه تهیه می شود و روغن حشیش كه حاوی ۵ تا ۱۵درصدTHC است. كانابیس به صورت سیگارت یا با قلیان كشیده می شود و گاهی آن را با توتون مخلوط می كنند. افرادی كه حشیش یا ماری جوانا می كشند، معمولاً پكهای عمیق می زنند و نفس خود را نگه می دارند تا جذب آن را به حداكثر برسانند. ماری جوانا یا حشیش ممكن است خورده شوند.
تأثیرات حاد مصرف كانابیس
مصرف كانابیس باعث سرخوشی و آرامش، تغییرات ادراكی، تحریف درك زمان، تشدید تجربیات حسی معمول مانند خوردن، تماشای فیلم و شنیدن موسیقی می شود. حشیش هنگام مصرف در محافل جمعی ممكن است باعث خنده و پرحرفی مسری شود. مصرف زیاد این ماده و نئشگی حاصل از آن باعث اختلال در توجه و حافظه كوتاه مدت، مهارت های حركتی، زمان واكنش و فعالیت های مستلزم مهارت می شود.
شایع ترین عارضه زودرس مصرف كانابیس در افرادی كه بار اول از آن استفاده می كنند، حمله اضطراب و وحشت زدگی است كه یكی از دلایل رایج ادامه ندادن مصرف آن است.
این حالت همچنین در افرادی كه مداوماً كانابیس مصرف كنند، هنگام مصرف بیش از حد معمول آن، دیده می شود. بعد از كشیدن حشیش در عرض چند دقیقه ضربان قلب ۵ تا ۲۰ درصد افزایش می یابد، فشار خون در حال نشسته افزایش و با ایستادن كاهش می یابد. این اثرات در یك فرد سالم عارضه چندانی ایجاد نمی كند و نسبت به آنها تحمل به وجود می آید.
اتفاق افتادن مسمومیت حاد كانابیس احتمال بسیار كمی دارد و تا به حال موردی از مسمومیت از آن در انسان گزارش نشده است. كانابیس بر حسب میزان مصرف باعث اختلال در كاركرد شناختی و رفتاری می شود كه بالقوه می تواند باعث اختلال در رانندگی وسایل نقلیه یا كار با سایر ماشین ها كه مستلزم مهارت است شود. یك پیامد احتمالی وخیم مصرف كانابیس در صورتی كه در حد نئشگی استفاده شده باشد می تواند تصادفات رانندگی باشد. گرچه در شبیه سازهای آزمایشگاهی اثر مصرف تفریحی كانابیس به مهارت های رانندگی معادل غلظت های ۰۷/۰ درصد تا ۱/۰ درصد الكل در خون بوده است، بررسی اثرات كانابیس در شرایط واقعی جاده ها اثرات خفیف آن است، شاید به علت آنكه مصرف كنندگان كانابیس بیشتر از مصرف كنندگان الكل به اختلال مهارت های خود آگاهی دارند و از رانندگی پرهیز می كنند. نتایج بررسی های همه گیر شناسی در مورد نقش حشیش در حوادث رانندگی در جاده ها دوپهلو بوده است و به نظر می رسد كه در این موارد نقش كانابیس تنها افزایش اثرات الكل است.
۳- COCA
از آن كوكائین استخراج میشود كه یك آلكالوئید بی حس كننده موضعی میباشد.
نكته:
به تزریق وریدی موادمخدر MAINLINING و به تزریق زیر پوست و عضلات SKIN POPPING میگویند.
حشیش (<SPAN dir=ltr style="LINE-HEIGHT: 1


