مقدمه

درطب سنتی چین ، تاریخ طب ملیت " هان " دیرینه تر و تجربیات عملی آن و شناخت تئوریک آن گسترده تر است .

طب چینی درحوضه رودخانه زرد چین بوجود آمده و مدتهاپیش سیستم علمی و دانشگاهی آن شکل گرفته است. در فرایند درازمدت توسعه طب چینی ، هر سلسله نوآوری هایی داشته و بسیار پزشکان مشهور را پرورش داده و مکاتب فکری مهم و آثار معروفی بوجود آورده است .

در کتیبه های دوران " این شآن " ( قرن 11 ق . م - 16 ق. م ) ، نگاشته شده بر روی استخوان ها یا لاک لاک پشتان در بیش از 3000 سال پیش، مواردی مربوط به پزشکی و بهداشتی و بیش از 10 نوع بیماری درج شده است. درسلسه " جئو" ، روش های درمانی ازجمله شیوه های چهارگانه تشخیص بیماری یعنی نظارت ، استماع و استشمام ، استفهام و گرفتن نبض و طرز معالجه مانند ، دارو ، سوزنی و عمل جراحی مورد استفاده قرار گرفت. در دوران سلسله های " چین " و " هان " ، " هوان دی نه جین " چنین آثار طبی با تئوری منظم به رشته تحریر درآمد.

این کتاب نخستین اثر کلاسیک و تئوریک موجود طب چینی بشمارمیرود. " تئوری بیماری های مرتبط با سرماخوردگی" که " جان جون جین" نوشته است، شامل اصول تشخیص امراض گوناگون و معالجه آنها براساس تحلیل همه جانبه بیماری ها و حالت مزاجی بیماران است.

 این اثر برای توسعه طب بالینی تأثیرگذار بوده است. علم جراحی در سلسله " هان " سطح نسبتا عالی داشت.

 طبق کتاب " تاریخ سه کشور پادشاهی " ، " خوا تو " طبیب مشهوری زندگی می کرد که به درمان بیماری های گوناگون می پرداخت و از مایع بی حسی تمام بدن بنام " پودر ما فی " برای جراحی ها استفاده می نمود.

از سلسله های " وی " و " جین " و سلسله های جنوب و شمال ( 220 -- سال 589 میلاد ) تا سلسله های " شوه " و " تانگ " و " وو دای " ( پنچ سلسله ) ( سال 581 -- سال 960 میلاد ) ، تشخیص با گرفتن نبض رواج یافت. کتابی بنام " کتاب کلاسیک گرفتن نبض " که " وان شوحه " طبیب معروف سلسله " جین " نوشته است ، 24 نوع حالت نبض را تشریح می کند. این کتاب نه تنها برای طب سنتی چین تأثیرات مثبتی داشته بلکه در خارج از چین مورد استفاده بوده است. در این دوره هر رشته پزشکی ، تخصصی شد. مونوگرافی های طب سوزنی عبارت بودند از : " کتاب کلاسیک طب سوزنی درجات یک و دو " ؛ کتاب های " بائو پوجی" و" جئو حو فائو" آثار نماینده تهیه قرص های عمر جاویدان بخش ( وابسته به مذهب " تائو") ؛ در زمینه داروسازی ، کتابی بنام " تئوری تهیه داروهای له گون " وجود داشت ؛ در زمینه جراحی ، کتابی بنام " نسخه های باقی مانده لیو جون جی " موجود بود ؛ کتاب" تئوری درباره علل بیماری ها " مونوگراف علل بیماری است.

 کتاب " درباره نرمه سر " مونوگرافی بخش اطفال است ؛ کتاب " داروهای گیاهی تجدید نظر شده " نخستین اثر مربوط به داروها در جهان بحساب می آید ؛ مونوگرافی بخش چشم پزشکی بنام " نکات ظریف این حای " و غیره .

علاوه بر این ، در سلسله تانگ کتاب های پزشکی مهمی ازجمله کتابی بنام " نسخه های مهم و گرانبها " تألیف شد. این کتاب را " سون سی میائو" نوشت. کتاب " نکات مهم جراحی " را " وان تائو" نوشت که اثر مهم پزشکی محسوب می شود.

در آموزش پزشکی سلسله سون ( سال های 960 -- 1279 میلاد ) ، تدریس طب سوزنی با اصلاحات مهم و بزرگی همراه بود. " وان وی یی " کتابی بنام " نقشه طب سوزنی -- نقاط مناسب روی بدن مجسمه مسی آدم " تألیف کرده و دو مجسمه بزرگ مسی به اندازه قد انسان را برای طب سوزنی طراحی و تهیه کرده است که شاگردان بر روی آنها آزمایش پزشکی انجام می دادند.

این ابتکار برای توسعه طب سوزنی در آینده تأثیرات عظیمی برجای گذارد. در سلسله مین ( سال های 1368-- 1644 میلاد ) شمار زیادی پزشکان ظهور کردند.

 آنها توانستند بیماری های ناشی از عوامل سرماخوردگی و بیماری های تب فصلی و طاعون و غیره را تشخیص دهند. تا سلسله چینگ ، تئوری بیماری های تب فصلی به مرحله پختگی رسید و مونوگرافی هایی مانند " تئوری بیماری های تب فصلی" تألیف شد.

از سلسله مین ، پزشکی غرب به چین منتقل شد و شمار زیادی پزشکان به " تلفیق و آمیزش طب سنتی چین با پزشکی غربی " پرداختند.

طب سوزنی چیست؟

در اصل اصطلاح Acupuncture تشریح کننده مجموعه‌ای از روشها است که توسط آن نقاطی از بدن برای دریافت نتایج مورد نظر با روشهایی خاص مانند استفاده از سوزن تحریک می‌شود. طب سوزنی امروزه با استفاده از فرو کردن سوزنهای خاصی به درون بدن از طریق پوست توسط دست و یا حتی جریان الکتریسیته انجام می‌شود.

در نظر اول این باور کردنی نیست که پزشکان قادرند با استفاده هدفمند از سوزنهای کوچک ، آلام تحمل ناپذیری همچون سردرد شدید ، کمردرد مزمن یا دردهای مفصلی به علت آرتروز را از میان ببرند. این روش درمانی بسیار قدیمی که زادگاه آن کشور چین است، بیماران را بدون استفاده از دارو از دردهایی رهایی می‌بخشد که سالها آنها را رنج داده‌اند.

تاریخچه طب سوزنی

قدمت طب سوزنی به بیش از 2500 سال پیش و به کشور چین باز می‌گردد. قدیمی‌ترین متنی که در توصیف طب سوزنی یافت شده است، متعلق به سال 1127 قبل از میلاد مسیح است. جادوگران به جای استفاده از سوزن ، قطعات تیز سنگ را بکار می‌گرفتند. در سال 26 میلادی بود که نخستین کتاب در شرح طب سوزنی در چین نگاشته شد.

استفاده از طب سنتی تا قرنها به آسیا محدود بود تا اینکه فرانسوی‌ها در قرن 16میلادی با آن آشنا شدند و استفاده از آن را در اروپا گسترش دادند. بین پزشکان مختلف در صحت و سقم طب سوزنی اختلاف نظر وجود داشت تا اینکه سازمان بهداشت جهانی (WHO) در سال 1975استفاده از طب سوزنی در تشخیص و درمان بیماریها را رسما تایید کرد.

روش انجام طب سوزنی

امروزه در طب سوزنی از سوزنهای استیل ، نازک و انعطاف‌پذیر استفاده می‌شود. قطر این سوزنها از 0.2 تا 0.6 میلیمتر و طول آنها از 1 تا 10 سانتیمتر متغیر است، در هنگام وارد کردن سوزن بطور عمودی بین انگشتان قرار می‌گیرد. عمق فرو کردن سوزن از چند میلیمتر تا 5 سانتیمتر (با توجه به محل نقطه) متغیر است. سوزنها به مدت 10الی 30 دقیقه در جای خود باقی می‌مانند. امروزه در درمان طب سوزنی ممکن است از جریان الکتریسته نیز استفاده شود.

طب سوزنی چگونه کار می‌کند؟

در طب سوزنی که به پزشکی سنتی چینی نیز معروف است، بدن انسان تحت تأثیر دو نیروی مخالف هم به نامهای یین و یانگ قرار دارد. یین به صفاتی چون سردی ، آرامی و در کل حالت غیر فعال بر می‌گردد. در حالی که یانگ به صفاتی چون گرمی ، هیجان و فعال بودن نسبت داده می‌شود.

 در این نگرش ، سلامت بدن هنگامی حاصل می‌شود که میان این دو نیرو تعادل برقرار باشد و عدم تعادل این دو نیرو باعث می‌شود که جریان حیاتی در بدن که به Qi (جی) معروف است مختل شود. کانالهایی در بدن وجود دارد که انرژی جی در آنها حرکت می‌کند.

اگر به هر دلیل اختلال یا انسدادی در این کانالها رخ دهد انرژی که در آنها جریان دارد، تغییر کرده و بیماری ایجاد می‌شود. نقاط حساس بر روی کانالها وجود دارد که با تحریک آنها می‌توان اختلال ایجاد شده در انرژی را برطرف کرده و بیماری را درمان نمود. تعداد 12 عدد از این مسیرها و نقاط بعنوان نقاط اصلی و تعداد 8 عدد بعنوان نقاط سطح دوم معرفی می‌شوند، در مجموع بیش از 2000 نقطه دیگر نیز به آنها متصل است. اساس طب سوزنی بر تحریک این نقاط استوار است که می‌تواند جریان Qi در بدن را کنترل نماید. با فرو کردن سوزن ها در نقاط صحیح، نیروی حیات می تواند در مسیر درست جاری شده و سلامتی بدن را باعث شود.

اینکه مدل چینی‌ها برای بدن درست است یا خیر جای بحث دارد اما دانشمندان به این نتیجه رسیده‌اند که تحریک این قسمتهای بدن می‌تواند روی وضعیت شیمایی و عصبی مغز تأثیر بگذارد و در نهایت منجر به عکس العملهایی مانند کاهش درد، تغییر فشار خون و ... شود و در نهایت سلامت بیمار را منجر شود. باید تذکر داد که نقاط حساس طب سوزنی ، محلهایی در بدن ما هستند که شبکه مجاری و اعصاب ، بویژه با تراکمی زیاد در زیر پوست جای دارند. فرو کردن یک سوزن نازک در این محل ، به گونه‌ای تحریک الکتریکی در قشر خارجی مغز را بوجود می‌آورد که درک احساس درد در آن انجام می‌گیرد. در این محل ، مواد شیمیایی بدن ، یعنی اوپیوئیدها فعال شده و با احساس درد مقابله می‌کنند. هیپوتالاموس مغز میانی ، مواد سروتونین و آندورفین را ترشح می‌کند که تاثیری تحریک کننده بر سیستم دفاعی بدن دارند. به این ترتیب درد بیمار تسکین می‌یابد. این ، راز موفقیت طب سوزنی است.

بیمارانی که این روش درمان را برای خود انتخاب می‌کنند اظهارات متفاوتی دارند، اما در مجموع اغلب آنها بیان می‌کنند که هنگام فرو کردن سوزن به بدنشان احساس درد زیادی نمی‌کنند. معمولا" تجربه و تخصص پزشک معالج در استفاده از سوزن می‌تواند میزان درد حاصله را کاهش یا افزایش دهد.

درمان بیماریها با طب سوزنی

تحقیقات نشان می‌دهد که طب سوزنی توانایی کاهش و حتی برطرف کردن انواع درد را داشته و می‌تواند تواناییهای قسمتهای مختلف بدن افراد را بالا ببرد. دردهای مفصلی بخصوص در ناحیه دست و شانه و گردن ، درد مهره‌های کمری ،آلرژی ، آرتروز ، میگرن ، بی‌خوابیها و برخی اختلالات روحی - روانی بخوبی با طب سوزنی پاسخ می‌گیرند.

همچنین شواهد بسیاری موجود است که طب سوزنی می‌تواند در معالجه بیماریهایی چون اعتیاد به مواد مخدر ، فعال کردن دوباره ماهیچه‌های تنبل ، آسیبهای بافت نرم ، انواع آسم و تنگی نفس ، بیماریهای گوارشی ، شب ادراری و فلج بعد سکته مغزی به عنوان یک راه حل و یا حداقل در کنار درمان دارویی استفاده شود. آزمایشها نشان می‌دهد این روش می‌تواند برای کاهش درد پس از جراحی ، شیمی درمانی ، جراحی‌های دندان و ... بسیار موثر واقع شود.

عوارض طب سوزنی

در صورت استفاده صحیح از این تکنیک هیچ عارضه‌ای ایجاد نخواهد شد. اما بدنبال ورود افراد غیر حرفه‌ای و غیر متخصص در این کار ، احتمال عفونت و آسیب اعضای بدن وجود دارد. از عوارض دیگر طب سوزنی موارد زیر را می‌توان نام برد:

خونریزیها یا کبودیهای کوچک (در مورد درصد کمی از بیماران ، ممکن است، ظاهر شوند.)

امکان انتقال ایدز و هپاتیت ب در صورت استفاده از سوزنهای غیر استریل و غیر یکبار مصرف.

ضعف و بیحالی و غش کردن بیمار در صورت تحریک نقاط ممنوعه.

درمان نشدن و حتی ایجاد مشکلات جدید در صورت تحریک نادرست نقاط که همه این عوارض در صورتی که درمان توسط متخصص طب سوزنی انجام شود به صفر می‌رسد.

برای پیشگیری از بروز عوارض عفونی سوزنها باید استریل باشند و می‌توان هریک از آنها را برای یک و فقط یک بیمار استفاده کرد. همچنین قبل از هر بار استفاده از سوزنها باید آنها را با الکل یا مواد ضدعفونی کننده تمیز کرد.

عناصر پنج گانه در طب سوزنی

شیوه طب سوزنی عناصر پنج گانه ، نوع باستانی طب سوزنی است که به درمان تمام لایه‌های وجود شخص یعنی بدن ، ذهن ، قلب (احساسات) و روح می‌پردازد. عناصر پنج گانه باستانی ، دیدگاه ظاهرا ساده و در درون پیچیده چینیان باستان را بر رابطه تنگاتنگ انسان و تمام مظاهر طبیعت به نمایش می‌گذارد.

از دیدگاه چینیان باستان در طب سوزنی جهان مادی از 5 عنصر تشکیل شده است. این عناصر در حال واکنش با یکدیگر هستند. بدن ما نیز جزئی از این جهان است، بنابراین از همین 5 عنصر تشکیل شده است. در همه این عناصر دو فلب یین و یانگ وجود دارد که در حال مقابله دائم هستند و انرژی جی را جاری می‌کنند. این پنج عنصر آتش ، خاک ، فلز ، آب و چوب هستند. هر یک از این عناصر در شکل گیری وجود و شیوه عمل ما در زندگی موثرند. یک متخصص طب سوزنی عناصر پنج گانه ، بخوبی از قوانین طبیعت آگاه است و می‌تواند از آنها برای تشخیص بیماری کمک بگیرد و به درمان کامل بیمار بپردازد.

مباحث مرتبط با عنوان

انرژی درمانی

حجامت

داروهای گیاهی

روان درمانی

روشهای درمان هیپنوتیزم

طب سنتی

گیاه پزشکی

موسیقی درمانی

انسان تنها مخزن ویروس هپاتیت (ب) است و تا بحال مخزن حیوانی شناخته نشده است.

تغییر رنگ پوست و چشم به زردی*پررنگ شدن ادرار*بی رنگ شدن مدفوع*تهوع.استفراغ*بی اشتهایی*خارش بدن*خستگی.بی حالی*

ویروس ایدز (HIV)بسیار پیش از آنکه در قاره  امریکا و اروپا مشاهده شود در قاره افریقا وجود داشته است. محققان انواعی از شامپانزه های مختص قاره افریقا را یافته اند که منبع سرشاری از ویروس ایدز به شمار میروند .
 حال اینکه چگونه این ویروس از طریق میمون به انسان منتقل داده شده است گمان میرود که استفاده از این حیوانات بعنوان یک منبع غذایی میتوانسته عامل اصلی انتقال بوده باشد زیرا خون یکی از عوامل اولیه انتقال ویروس ایدز به شمار می رود و شکار این میمونها همواره با خونریزی همراه بوده و گوشت آنها به صورت خام یا نیم پخته مصرف می شده است. دانشمندان بر این عقیده اند که در گذشته با وجود رایج بودن ویروس ایدز در افریقای مرکزی مردم آن نواحی در اثر ابتلا به آن از بین نمی رفتند زیرا این ویروس به آن درجه از کمال نرسیده بود تا بتواند سیستم دفاعی جسم انسان را نابود سازد، این توانایی مهلک با گذشت زمان در اثر جهش وراثتی یا همان موتاسیون حاصل شده است. درگذشته بیماری ایدز یک نوع بیماری محلی یا همان" آندمی" محسوب می شده اما بدلیل به وجود آمدن راههای ارتباطی و سهولت رفت و آمدها در دیگر نقاط جهان گسترده شده و امروزه مبدل به یک بیماری همه گیر یا " اپیدمی" گشته است .
بیماری ایدز کشتار جدی خود را از سال 1981 در غرب آغاز نمود. کشف نهایی عامل اصلی این بیماری که نوعی ویروس است دو سال پس از آن یعنی در سال 1983 بوسیله یک تیم تحقیقاتی فرانسوی به سرکردگی پرفسور" لوک مونتانیه" در انستیتو پاستور فرانسه انجام گرفت. این تیم پزشکی با توافق محققی دیگر بنام رابرت گالو که همزمان در امریکا مشغول تحقیق بر روی پیدایش بیماری ناشناخته بود نام این ویروس را HIV گذاردند .
امروزه بیماری ایدز چهارمین عامل مرگ و میر در جهان محسوب می شود. تا مدت مدیدی تصور بر آن بود که همجنس بازان بیش از دیگران در معرض ابتلای به این بیماری قراردارند اما بر اساس آماری که در سال 1998 داده شد 29 درصد از افراد مبتلا به ایدز را همجنس بازان ، 35 در صد را زوجهای عادی و 21 در صد ازآنها را افراد معتاد تشکیل میدهند، بقیه بیماران جزو افرادی هستند که یا از طریق خون آلوده مبتلا شده اند و یا کودکانی هستند که در حالت جنینی ویادر دوران شیرخوارگی از طریق مادر به آنها انتقال داده شده است .
کلمه " ایدز" از اختصار چهار کلمه گرفته شده است که در کل به معنای مجموعه ای از علائم غیر طبیعی است که بطور ناگهانی در اثر کاهش یافتن قدرت دفاعی سلولهای ایمن سازنده ارگانیسم انسان پدید می آیند .

چگونگي عملكرد ويروس ايدز :

جهت شناخت بهتر عملکرد ویروس ایدز یا همان HIV بهترآن  است که شناختی مختصر در مورد ساختار و چگونگی عملکرد سلول داشته باشیم. موجودات زنده همچون گیاهان و حیوانات از سلولهایی با اشکال و اندازه های گوناگون تشکیل شده اند. هر سلول از چند قسمت تشکیل میشود که اصلی ترین آن اجزاء عبارتند از"غشاء" که سلول بوسیله آن با دیگر قسمتهای ارگانیسم مرتبط میشود، "سیتوپلاسم" که در درون آن هسته وجود دارد و دیگر اجزاء که هر کدام جهت عملکرد صحیح سلول لازم هستند. هسته یک سلول دارای رشته هایی است بنام DNA که اطلاعات ژنتیکی را در خود حفظ می نماید. DNA بوسیله تقسیم شدن به سلول این امکان را می دهد که به دو قسمت تقسیـم شده و مشابه خود را تولید کند. DNA تمامی اطلاعـات لازمه را در مورد مواد شیمیایی که سلول برای تولید خـود به آن نیاز دارد به آن منتقل می نماید. این انتقال اطلاعات از طریق DNA به هسته یک امر کاملاً حیاتی و اساسی برای هر نوع موجود زنده بشمار می رود .
سلولها پروتئینی تولید می کنند که جهت تشکل و کا رکرد مناسب ارگانیسم مورد نیاز است. یکی از بزرگترین این پروتئینها همو گلوبین است که به خون رنگ قرمز می دهد و اکسیژن را به تمامی اندامها می رساند. یکی از کوچکترین پروتئینها انسولین است که نقش آن موازنه بخشیدن به مقدار گلوکز خون است. هر پروتئین متشکل از زنجیره های مولکولی است که عناصر اولیه هر موجود زنده را تشکیل می دهند،نام این زنجیره های مولکولی اسیدهای آمینه است ، وجود اسیدهای آمینه برای ساخت پروتئینها لازم و حیاتی است. تمامی اطلاعاتی که زمینه تجمع اسیدهای آمینه را با ظرافت و دقت بالا فراهم می آورند در DNA وجود داشته و یک "ژن" نامیده می شود. هر ژن دستورات مورد نیاز را برای بوجود آمدن یک پروتئین خاص صادر می کند. بدین ترتیب DNA انسان دارای یک ژن قادر به برنامه ریزی ترکیبات هموگلوبینی است (یعنی تولید آن بوسیله زنجیره های اسید آمینه). بدین ترتیب هر ژن پیامی جهت تقسیم سلولی صادر میکند که پیام منتقل شده بوسیله یک ژن در وهله اول بر روی DNA ثبت می شود. ثبت پیام از مبدا یعنی ژن بر روی DNA بوسیله ترانسکریپتاز(محرر) که یک پروتئین کوچک است انجام می پذیرد. ثبت پیام بوسیله ترانسکریپتاز بر روی زنجیره ای بسیار ریز بنام RNA که اطلاعات را تا به ریبوزوم حمل می کند صورت می پذیرد، پس از انجام عملیات و اطلاعات منتقل شده بوسیله RNA ، ریبوزوم آغاز به ساخت ترکیب پروتئینی مورد لزوم می نماید. ریبوزومها در واقع دستگاههای محرکه ای هستند که الحاق مناسب اسیدهای

آمینه که متشکلان هموگلوبینها و پروتئینها میباشند را میسر می سازند .
با شرح این اطلاعات بسیار ساده شده میتوانیم به ساختمان ، ساختار و چگونگی عملکرد ویروسها بپردازیم، ویروسها عموماً دارای ساختار ساده ای هستند، آنقدر ساده که قادر به ادامه حیات در خارج از سلول نمی باشند. آنها بر خلاف باکتریها دارای دستگاههای لازم برای زنده ماندن دریک محیط عاری ازحیات را ندارند. ویروس مجموعه ای از جمعیت چندین ویریون است. این ویریونها هر کدام دارای ویژگیهای خاص خود بوده و شباهتی به یکدیگر ندارند. ویروسها یا دارای RNA ویا دارایDNA هستند اما در هر صورت با رجوع به DNA خود قادر به تقسیم شدن و تولید نمی باشند.ویروسها در واقع انگلهای سلولی محسوب میشوند .
ویروس ایدز از دسته ویروسهایی است که دارای RNA بوده و دارای غشایی در اطراف خود می باشد . عملکرد این ویروس بدین ترتیب است که به محض ورود به سلول اطلاعات RNA ویروس بر روی DNA سلول ثبت می گردد (درحالت عادی این DNA است که بوسیله ترانسکریپتاز اطلاعات را به RNA منتقل کرده و ثبت می نماید) به همین دلیل و با وجود چنین عمل غیر طبیعی و معکوس نام ویروس HIV به رترو ویروس یا ویروس بازگرداننده مشهور شده است و آنزیمی که این عملیات را برای ویروس میسر می سازد ترانسکریپتاز معکوس نام گرفته است. بدین ترتیب مولکول جدید DNA بوسیله RNA که متعلق به ویروس است کد گذاری شده و وارد سلول DNA آلوده می گردد ومبدل به یک ویروس غیرفعال می شود که برای تبدیل و تحولات بعدی باید مراحلی دیگر را طی کند ، در این حالت به سلول آلوده پروویروس گفته می شود. از این پس رونویسی ژنها بطور معمول انجام می پذیرد، DNA آلوده با اطلاعات و کد جدید تحت انقیاد کامل قرار گرفته و برروی RNA منتقل میگردد و به پروتئینهای ویروس اجازه می دهد تا بوسیله ریبوزوم تقسیم گردند. پس از گذشت این مراحل مجموعه های ویریونی که همان ویروس است ساخته و پرداخته میگردند زیرا سلول خود را کاملاً تحت اختیار ویروس قرارداده و بر خلاف گذشته که به فعالیت جهت تولید سلول جدید میپرداخته به تولید و تقسیم ویروس می پردازد .

سيستم دفاعي ويروس ايدز :

اغلب بیماریهایی که بدان مبتلا می شویم ریشه عفونی دارند. برخی عاملان این بیماریها باکتریها، برخی ویروسها برخی دیگر قارچها ، میکروبها و یا انگلها هستند. در کل همه این مهاجمان به سلول حمله کرده و آنرا تضعیف می کنند و در انتها منجر به مرگ سلول میگردند ، بدین ترتیب فرد مبتلا به بیماری می شود. اما منشأ بیماری هر چه که باشد سیستم دفاعی ارگانیسم ما در مقابل آن بپا خاسته و به مقاومت و مقابله با مهاجم می پردازد. عموماً سیستم دفاعی از گلبولهای سفید تشکیل میشوند که در خون و سیستم لنفاوی ما در جریان هستند و از تقسیم سلولهای ریشه ای در مغز استخوان پدید می آیند.
سیستم دفاعی ارگانیسم انسان دارای ساختارهای گوناگون است واز پیچیدگی خاصی برخوردار است و دو ماموریت عمده را عهده دار میباشد: ماموریت اول آن دفاع طبیعی است و دومین ماموریتش دفاع ویژه است.
دفاع طبیعی خصوصاً ماموریت نابودسازی سلولهای سرطانی را به عهده دارد. این عمل بوسیله لنفوسیتها و ماکروفاژها صورت می پذیرد. لنفوسیتها دارای انواع مختلفی هستند که ماموریتهای گوناگون دارند اما همیشه و هر جا که باشند به دفاع از جسم در مقابل عوامل بیماری زا می پردازند.در صورت عدم وجود لنفوسیتها ما ســـریعاً به سرطان مبتلا می شویم زیرا سلولهای سرطانی بی وقفه در جسم مـــا پدید می آیند.
دفاع ویژه دارای پیچیدگی عملکرد است. در این نوع دفاع هدف نه تنها از بین بردن مهاجم است بلکه مرحله به مرحله تمامی سیستم دفاعی ارگانیسم ما را جهت مقابله با مهاجم متشکل و آماده می سازد. صحنه مبارزه همیشه بدین ترتیب است که به محض ورود مهاجم به درون ارگانیسم که از طریق راههای تنفسی ، پوست و مخاطها صورت می گیرد سلولهای دفاعی و ماکروفاژها سریعاً ازخود عکس العمل نشان داده ، به مهاجم یورش برده آنرا در خود احاطه و سپس هضم می نمایند. اما کار دفاع به این مرحله ختم نمی شود. در صورتیکه مهاجم یک ویروس باشد احتمالاً توانسته به درون سلول نفوذ نموده و بدلیل خاصیت انگلی خود کار تکثیرش را آغاز کرده باشد، اما در هر صورت ماکروفاژها آنها را شناسایی کرده و در خود فرو می برند. وقتی سلول بلعنده میکروارگانیسم(ماکروفاژ) یک مهاجم را احاطه کند در سطح مهاجم آنتی ژنهایی ترشح می گردند که در نتیجه به سطح ماکروفاژها نیز نفوذ می نمایند وهمین باعث می شود تا وجود یک جسم خارجی بوسیله دیگر سلولهای سیستم دفاعی شناسایی گردد. شناسایی ویروسهایی که به درون ماکروفاژها کشیده شده اند بوسیله گروه مشخصی از لنفوسیتها صورت میگیرد که بنام لنفوسیتهای کمکی یا T4 مشهورند. لنفوسیتT4 به محض شناسایی آنتی ژنهای جسم مهاجم فعال شده و به تقسیم خود می پردازد آنها مولکولهایی از خود صادر می نمایند که پیام رسانان اولیه بشمار می روند. این پیام رسانان به تمام ارگانیسم ارسال می شوند تا دیگر سلولهای دفاعی و کل ارگانیسم را از وجود یک جسم مهاجم و خطر احتمالی انتشار آن آگاه ساخته و هشدار دهند. پیام دهندگان شیمیایی فرستاده بوسیله لنفوسیت T4 به نام سیتوکین مشهورند که انواع مختلفی دارند. در مورد ایدز از سیتوکینی که نام اینترلوکین2 دارد سخن به میان می آید. اینترلوکین 2 وظیفه آگاه ساختن لنفوسیتهای T8 را عهده دار هستند ، بدین وسیله وقتی پیام به لنفوسیتهای قاتل یا T8رسید این نوع لنفوسیت مبدل به سلولهای قاتل گشته و وتمامی سلولهای تسخیر شده بوسیله ویروسها را نابود می سازند زیرا از این پس سلولهای آلوده نیز یک جسم خارجی و منشا تکثیر ویروس محسوب می شوند.
سیستم دفاعی ما علاوه به این عکس العملهای سلولی شیوه ای دیگر را نیز جهت مبارزه در مقابل مهاجم پیش می گیرد که به آن عکس العمل یا پاسخگویی "هومورال" گفته می شود.بدین معنا که جسم بدون استفاده از کمکهای جانبی خارج از بدن(همچون داروها) آغاز به ترشحات هورمونی می نماید که به صورت یک سری عکس العملهای شیمیایی درونی ظاهرمی گردد. در این شیوه نیز لنفوسیتها وارد عمل می شوند بویژه لنفوسیتهای B. هنگامی که لنفوسیتهای B پیام را از T4 دریافت می کنند خود را مبدل به یک دستگاه شیمیایی فعال نموده و از درون ویروس را خنثی می نمایند ،بدین ترتیب عملکرد شوم مهاجم از بین می رود.
بدین ترتیب دیدیم که سیستم دفاعی ما در سه مرحله پاکسازی را انجام میدهد: اول ،مهاجم بوسیله لنفوسیتهای قاتل و یا ماکروفاژها بلعیده شده و هضم میگردند، دوم، سلولهای آلوده به ویروس بوسیله سلولهای T8 نابود می گردند تا از انتشار ویروس جلوگیری شود، و بالاخره آنتی ژنهای مهاجم بوسیله آنتی باديهای مترشح ازلنفوسیتهای B خنثی گشته و در نتیجه مهاجم از بین می رود.
درصورت موفقیت سیستم دفاعی مبارزه به پیروزی می انجامد و شخص مبتلا از بیماری رهایی می یابد. اما متاسفانه در مورد مهاجمی به نام HIV جریان متفاوت است.

تشخيص وجود ايدز از طريق آزمايش :

ویروسها نیز همانند میکروبها دارای یک کارت هویت هستند ، نام این کارت هویت" آنتی بادی "است. ویروسها نوعی ماده شیمیایی در سطح خود تولید می کنند که آنتی ژن نامیده می شود. آنتی ژنها انواع گوناگون داشته و برای هر سلول و هر ویروس آنتی ژن خاصی موجود است. هنگامی که ویروس ایدز (HIV) در ارگانیسم فرد نفوذ می نماید از خود آنتی ژن ترشح می کند که ارگانیسم انسان با ساخت آنتی بادی در مقابل آن از خود دفاع می کند. ارگانیسم هر فرد جهت تولید آنتی بادی به زمان نیاز دارد زیرا از بدو ورود ویروس تا ترشح وسیع آنتی بادی که قابل تشخیص باشد گاه از  سه هفته تا چندين ماه طول می کشد در نتیجه آزمایشات ویژه جهت شناسایی ایدز در دو مرحله انجام می گیرد. اول مرحله ای است که پزشکان را در شمارش تعداد گلبولهای سفید آگاه می نماید و آزمایش دوم چند هفته پس از آن جهت یافتن آنتی بادی صورت می پذیرد.

مراحل بيماري ايدز :

به محض آگاهی از وجود ویروس HIV در جسم یک فرد ، پزشکان سیستم دفاعی او را تحت نظر می گیرند. هرقدر که سلولهای دفاعی فرد بیشتر باشند جسم قابلیت دفاعی بهتری را از خود نشان می دهد. تشخیص صحیح پزشکی در مورد موقعیت بیمار فقط از طریق شمارش لنفوسیتهای CD4 و تعداد آنتی ژنهای ویروس که در خون جاری شده است میسر میباشد.
فرد مبتلا به HIV چندین دوره را طی مینماید:
اولین مرحله به محض ورود ویروس به ارگانیسم شخص آغاز می گردد و تا نفوذ به درون سلولهای دفاعی و ترشح کافی آنتی بادی بوسیله سیستم دفاعی کاملاً پنهان می ماند. این دوره ممکن است تا چندین هفته کاملاً پنهان باقی بماند و حتی از طریق آزمایش قابل تشخیص نباشد. با این وجود دو یا شش هفته پس از آلودگی علائمی خاص در جسم فرد مبتلا پدید می آید که متأسفانه می توان آنرا با بیماری ویروسی گریپ اشتباه گرفت. این نشانه های اولیه: تب، دردهای عضلانی و سردردهای شدید است و گاه نیز فرد مبتلا دچار خستگی مفرط می شود که این خستگی می تواند تا چندین روز ادامه یابد. نکته مبهم آنست که تمامی علائم اولیه پس از چند هفته ناپدید می شوند.
مرحله دوم سروپوزیتیویته است که از طریق آزمایش (تست ایدز) چند هفته پس از ورود ویروس قابل تشخیص است. در این مرحله فــرد مبتلا که کاملاً سالم به نظر می رسد ناقل HIV می باشد. گاه این دوره سالها ادامه می یابد و گاه دوره آن کوتاه است و فقط به چندین ماه خلاصه می شود. نتیجتاً اساسی است که پزشک معالج و یا خانواده به محض آگاهی از بیماری شخص او را مطلع سازند تا نا آگاهانه از طریق رابطه جنسی و یا اهدای خون دیگران را آلوده نسازد. افراد سروپوزیتیو (ناقلین ویروس ایدز) هیچ اجباری و دلیلی جهت توقف فعالیتهای جسمی خود ندارند زیرا هیچ نوع فعالیت جسمی از قبیل کار و یا ورزش در تسریع بیماری تاثیری نمی گذارند.
هر فرد سروپوزیتیو(ناقل HIV) به هر حال به مرحله بعدی یعنی بیماری ایدز خواهد رسید.
مرحله سوم بیماری ایدزهنگامی است که تعداد سلولهای دفاعی به حدی کاهش می یابندکه ارگانیسم فرد مبتلا توانایی مبارزه با عوامل بیماری زا را از دست می دهد، از آن پس عفونتهای فرصت طلب رشد یافته که اغلب دردهایی شدید در ناحیه گلو، ریه و شکم پدید می آورند. در واقع در اثر فقدان سلولهای دفاعی عوامل بیماری زا فرصت یافته تا در جسم فرد مبتلا رشد نموده و به تکثیر خود بپردازند. علائم آغازین این مرحله میتواند عفونت دهان، تب، کاهش وزن بدن، ضعف عمومی جسم و اسهال مزمن باشد و پس از آن انواع سرطانها نیز می توانند رشد خود را آغاز نمایند. گاه فرد مبتلا با کوچکترین بیماری همچون سرماخوردگی جان خود را از دست می دهد. این مرحله نهایی بیماری ایدز است که خواه ناخواه فرد را با دردی جانکاه به کام مرگ می کشاند.

یورش و تسخیر سیستم دفاعی بوسیله HIV:

مسئله ای که در مورد ایدز با آن مواجه می شویم این است که HIV به سلولهای سیستم دفاعی ارگانیسم ما حمله می برد یعنی به لنفوسیتهای T4 و ماکروفاژها و حتی برخی از سلولهای لوزتین و مغز را در انقیاد کامل خود قرار می دهد.
سیستم دفاعی ارگانیسم انسان براساس داده های اطلاعاتی بکارمی افتند. درجسم ما این اطلاعات ازطریق مولکولهایی نقل و انتقال می یابند که بوسیله برخی از سلولها ساخته و منتشر می گردند و بوسیله برخی دیگر از سلولها دریافت می شوند.برخی یاخته های سلولی به ویژه T4 حاوی گیرنده هایی می باشند که ماموریت بکار گزاری مولکولهای حاوی اطلاعات داده شده را دارند. یکی از گیرنده های لنفوسیت T4 که علامت اختصاری CD4 بر آن گذارده شده قادر است یک پروتئین ویروس HIV بنام gp120 را به سلول دفاعی متصل نماید. وقتی ویروس HIV از طریق CD4 بطور مستحکم به لنفوسیت T4 متصل میشود بوسیله پوسته اش که دارای پروتئین gp120 است تغییر شکل داده و با لنفوسیت ترکیب می گردد ، دراین مرحله تنها کاری که برای ویروس HIV باقی می ماند وارد کردن جداره حفاظتی خود و نتیجتاً RNA خود به درون لنفوسیت است. از این طریق لنفوسیت آلوده می گردد و تمامی تجهیزات سلولی به نفع تکثیر ویروس عمل می کنند. علاوه بر لنفوسیتها که وظیفه دفاع را به عهده دارند ماکروفاژها (بلعنده های میکرو ارگانیسم) نیز دارا گیرنده های CD4 هستند و ویروس HIV می تواند به آنها نفوذ نماید.
گاه دیده می شود که اگر فقط یک لنفوسیت T4 بر روی ده هزار بوسیله  HIV آلوده شود لنفوسیتهای دیگر با وجود سالم بودن پیش از موعد از بین می روند.این پدیده شگفت آور نوعی خودکشی دسته جمعی سلولهای دفاعی است که جهت جلوگیری از اشاعه ویروس به وقوع می پیوندد، اما در اثر همین عکس العمل سیستم دفاعی، جسم افراد مبتلا به ویروس HIV اغلب با سرعت بسیار زیادی تضعیف می شود و آمادگی پذیرش هرگونه بیماری را دارد.

انتقال بيماري ايدز :

ایدز یک بیماری مسری نیست بلکه منتقل شونده است. بدین معنا که مانند بیماری زکام نیست تا از طریق هوا یا فشردن دست شخص بیمار به فرد دیگری سرایت داده شود. انتقال ویروس ایدزيا همان HIV از طریق خون ، ترشحات آلات تناسلی(اسپرم مرد یا ترشحات زنانگی زن) صـورت میگیرد. در نتیجه هیچگونه تماس عادی قادر به انتقال ویروس HIV نمی باشد و هیچ خطری افرادی را که در جوار شخص مبتلا به ویروس HIV زندگی می کنند تهدید نمی کند، می توان آنها را لمس کرد ویـا بوسید . باید بدانـید که آنها بیش از هر زمان نیازمند همدلی، حمایت و عشق دیگران هستند تا بتوانند در مقابل این بیماری مهلک مقابله نمایند.
سه را انتقال ویروس HIV از این قرار است:
1 ) ابتلا به ویروس HIV از طریق رابطه جنسی ( بوسیله اسپرم یا ترشحات زنانگی)
2 ) ابتلا به ویروس HIV از طریق خون( ورود خون شخص آلوده به این ویروس به جسم شخص سالم از طریق سرنگهای آلوده ، تزریق خون و یا جراحات باز هر دو شخص)
3 ) ابتلا به ویروس HIV از طریق مادر مبتلا به جنین از طریق بند ناف صورت مي گيرد و یا  از طريق تغذیه کودک با شیر مادر مبتلابه اين ويروس .

پیشگیری از ابتلا به ایدز از طریق رابطه جنسی :    

با توجه به اینکه 64 در صد از افرادمبتلا به HIV از طریق رابطه جنسی به آن آلوده می گردند اهمیت نکات لازمه را جهت پیشگیری دو چندان می کند وباید گفت از طریق رابطه جنسی : " هیچ خطری اشخاص وفادار به شریک زندگی را تهدید نمیکند". ایمن سازی هر شخص در مقابل این بیماری غیر قابل علاج فقط از طریق رفتاری مسئول و انسانی امکان پذیر است. همیشه باید از خود پرسید که آیا چند لحظه لذت جنسی بدون رعایت اصول بهداشتی و ایمنی ارزش به خطر انداختن سلامتی و زندگی انسان را دارد؟ رفتار غیر مسئولانه یک فرد ناآگاه می تواند نه تنها زندگی خود را به خطر بیاندازد بلکه میتواند پلی باشد برای انتقال ایدز و اشاعه آن در جامعه.
وفاداری به شریک زندگی اولین و بزرگترین راه پیشگیری از ابتلا به ایدز است

پیشگیری از انتقال HIV (ویروس ایدز) از طریق خون :

عامل مهم دیگر انتقال HIV خون است. اغلب افرادی که از طریق خون به این بیماری مبتلا می شوند معتادان هستند. عموماً معتادانی که مواد مخدر به خود تزریق می نمایند سرنگها را بین یکدیگر دست به دست کرده و جهت استفاده مجددآنرا حفظ می نمایند. افراد معتاد باید توجه داشته باشند که نباید از سرنگ اشخاص دیگر استفاده نمود و یا سرنگ خود را به دیگران قرض داد. میزان ویروس HIV در خون بسیار زیاد است و ارتکاب چنین اشتباهی می تواند نه تنها فرد معتاد بلکه اطرافیان هم گروهش را نیز مورد تهدید جدی آلودگی قرار دهد. ساده ترین راه جهت استرلیزه کردن سرنگ شستشوی آن بوسیله آب ژاول است.
تزریق خون آلوده به HIV نیز یکی از راههای انتقال می باشد. سازمان بهداشت جهانی کنترل خونهایی که باید به بیماران تزریق شوند را اجباری نموده است. خونهای اهدایی تحت آزمایش قرار گرفته و در صورت آلودگی نابود می شوند.
پوست سالم انسان حفاظی مستحکم در مقابله با عوامل بیرونی است، اما پوست فردی که دارای جراحات، اگزما و یا دیگر ناراحتیهای پوستی باز باشد می تواند دریچه گشوده جهت انتقال ویروس ایدز محسوب شود. باید توجه داشت که قسمتهایی در اندام ما وجود دارند که فاقد پوست هستند .این نقاط مقاومت کمتری نسبت به عوامل بیرونی داشته و شدیداً آسیب پذیرند، در طی هر رابطه جنسی خراشهایی دراین نقاط پدید می آیند که به چشم قابل رویت نبوده اما دریچه های بزرگی برای انتقال HIV محسوب می گردند .

پیشگیری از انتقال ویروس ایدز بوسیله مادر به فرزند :

در اغلب موارد مادری که ناقل HIV است و یا مبتلا به بیماری ایدز باشد از طریق بند ناف و یا درحین زایمان خواه ناخواه فرزند خود را آلوده خواهد نمود. به مادران ناقل این بیماری توصیه می شود که فرزندشان را با شیر خود تغذیه ننمایند زیرا شیر مادر نیز می تواند آلوده به این ویروس باشد. بهترین راه پیشگیری از چنین فاجعه ای مراجعه به پزشک قبل از باردارشدن است . بهتر است که مادر و پدر آینده هر دو تحت آزمایش قرار گیرند تا از سلامتی کامل خود کاملاً مطمئن شوند. البته امروزه با پیشرفت در زمینه پزشکی مادران ناقل ویروس ایدز پس از هفته سی ام بارداری بوسیله داروهایی خاص تحت مراقبت ویژه قرار می گیرند تا بدین ترتیب از انتقال ویروس ایدزHIV به فرزند جلوگیری شود، این داروها از تولید ویروس در ارگانیسم جنین جلوگیری نموده و در نتیجه جنین را از آلوده شدن بر حذر می دارد .

براساس تحقيقات تازه بدن انسان به طور طبیعی مسکنی تولید می کند که تاثیر آن چندین برابر داروی ضد درد "مورفین" است.

در موش ها، تزریق مقدار کمتری از اين ماده - موسوم به "اوپیورفین" - نسبت به مورفین، باعث کاهش درد شد.

گروه محققان فرانسوی معتقدند که این یافته ها می تواند به دستیابی به درمان های تازه برای درد منجر شود.

اما سایر دانشمندان نسبت به اهمیت این یافته ها که در نشريه "اقدامات آکادمی ملی علوم" چاپ شده، با شک و تردید می نگرند.

پژوهشگران موفق به جدا کردن اين ماده در بزاق انسان شدند. با اين حال آنها معتقدند اوپیورفین در دیگر بخش های بدن نیز ممکن است وجود داشته باشد.

آنها برای مطالعه اثرات اوپيورفين در مهار درد، آن را به موشهایی تزریق کردند که درد بصورت شیمیایی یا مکانیکی در آنها ایجاد شده بود.

نتیجه نشان داد که تزریق یک میلی گرم اوپیورفین به ازای هر کیلوگرم از وزن می تواند درد شدید در موش ها را به اندازه تزریق شش میلی گرم مورفین به ازای هر کیلوگرم از وزن، کاهش دهد.

پژوهشگران هنوز به درستی به سازوکار این امر پی نبرده اند، اما آنها معتقدند اوپیورفین می تواند مانع از تخریب انکفالین ها شود. انفکالین ها مواد شیمیایی موجود در سیستم اعصاب مرکزی هستند که با تنظیم واکنش بدن نسبت به درد باعث کاهش درد می شوند.

سازوکار احتمالی

پژوهشگران اکنون امیدوارند که به سازوکارهای رها شدن این ماده شیمیایی در بدن پی ببرند.

پرفسور کاترین روژه از انستیتوی پاستور در پاریس می گوید که یافته های آنها بصورت بالقوه راهی برای دستیابی به درمان های تازه ای برای فرونشاندن درد می گشاید.

اما وی می گوید: "ما در ابتدا باید موارد استفاده دارویی اوپیورفین و اثرات سمی آن را مورد مطالعه قرار دهیم."

جان وود؛ استاد عصب زیست شناسی زیستی و مولکولی دانشگاه لندن می گوید: "کشف این موضوع که بزاق دهان حاوی یک پروتئین ضد درد است، بسیار جالب است و درپی کشف فعالیت های پروتئین مشابه در موش ها و گاوها حاصل شده است. این پروتئین ها همگی مانع از تجزيه پروتئین های طبیعی مشابه به مورفین می شوند که مسیر عبور درد در مغز را سد می کنند."

با این حال پرفسور وود معتقد است که هنوز شواهد قوی که نشان دهد این پروتین ها در کنترل فيزيولوژيکی احساس درد موثر هستند وجود ندارد